Ίμβρος: Από το θαύμα στην κραυγή

Εισαγωγικό σημείωμα του Πέτρου Καναρίδη

ΙΜΒΡΟΣ                                                                                                                                                               Νησί στο Βόρειο Αιγαίο  που μαζί με την Τένεδο έχουν  πρόσφατη ιστορία αλλιώτικη από τα άλλα Ελληνικά νησιά  όλου του Αιγαίου, παράδοξη και παράταιρη.                                                      Η 8η Νοεμβρίου για τους Ιμβρίους –και Τενεδίους- δεν είναι γιορτή. Έκτοτε μονάχη και ξεχασμένη πορεύεται, υπομένει, “ανέχεται”, προσαρμόζεται στις απρόσμενες νέες πολιτικές καταστάσεις κατά τους όρους της συνθήκης της Λωζάνης  1923. Όμως με όλα τα ηθικά και πνευματικά εφόδια υπερασπίζεται το βαρύ και βαθύ ελληνικό ιστορικὀ παρελθόν.

Φιλήσυχοι άνθρωποι οι Ίμβριοι, εργατικοί και συνεπείς  πολίτες του τουρκικοὐ κράτους αντέχουν και αντιπαλεύουν τη  δύσκολη μοίρα τους χωρίς να ενοχλούν. Παρά ταύτα λίγο-λίγο και σιγά-σιγά προωθείται δημογραφική αλλοίωση, ώσπου το 1964 εφαρμόζεται το πρόγραμμα διάλυσης, το οποίο μεταξύ των άλλων οδυνηρών μέτρων εξαναγκασμού επέβαλε  την απαγόρευση λειτουργίας των Ελληνικών Σχολείων.

Οι Ίμβριοι την ζωή χωρίς τροφή την αντέχουν. Χωρίς γράμματα δεν την αντέχουν. Και έτσι αρχίζει η “μεγάλη έξοδος”. Το νησί ερημοποιείται , ακολουθούν χρόνια συννεφιασμένα , παγωμένα με ελάχιστους Ιμβρίους που φυλάσσουν Θερμοπύλες, που ως άλλες Εστιάδες  κρατούν αναμμένη τη φλόγα της Πατρίδας και ελπίζουν, αναμένουν να δυναμώσει η φλόγα, να γίνει φώς, να φύγει το σκοτάδι, να χαράξει η μέρα. Το ίδιο και οι ξενιτεμένοι . Ζουν μακριά από την Πατρίδα με πυρακτωμένη την ψυχή από τον πόθο της επιστροφής. Το σώμα κινείται και δρα στην Ελλάδα, στην Πόλη κι αλλαχού αλλά η καρδιά πάλλεται στην Ίμβρο.

Αρχές της 10ετίας του ’90 τα σύννεφα αρχίζουν να λιγοστεύουν. Τα βήματα πυκνώνουν τα βλέμματα πληθαίνουν. Τα πνευμόνια  δυναμώνουν και η ανάσα η  ιμβριώτικη ανάλαφρη κι ευωδιαστή απλώνεται και ο τόπος ημερεύει, ομορφαίνει. Έτσι γίνεται το θαύμα.

Ακολουθεί το πράγματι ενδιαφέρον άρθρο- στην εφημερίδα “ΕΘΝΟΣ”- της κ. Ζαχαράκη Μαρίας , ανταποκρίτριας στην Τουρκία, που με νηφαλιότητα και αντικειμενικότητα παρουσιάζει την κατάσταση στην Ίμβρο σήμερα.  Εύστοχος ο τίτλος: “Ίμβρος:  Από το θαύμα στην κραυγή”.  Ο όρος θαύμα υποδηλώνει τα θετικά και  ο όρος κραυγή την αγωνία για το αύριο. Αξιοσημείωτο είναι ότι η διαβίωση της  Ρωμιοσύνης στην Ίμβρο, Τένεδο και Πόλη κινείται και λειτουργεί πάντοτε σε ένα υπόστρωμα αντιφάσεων που άλλοτε είναι θεατό και άλλοτε αθέατο.

Μαρία Ζαχαράκη Ανταποκρίτρια στην Τουρκία

Μαρία Ζαχαράκη

Έχει χαρακτηριστεί «θαύμα». Και είναι. Έπειτα από μισό αιώνα, διωγμένοι Έλληνες να ξαναγυρνούν στον τόπο τους και μια νέα γενιά ανθρώπων να γεννάται, να μαθαίνει γράμματα και να φυτεύει ξανά ελληνικούς σπόρους σε ένα νησί κουφάρι, κατατάσσεται στα ιστορικά κατορθώματα.

Το «θαύμα της Ίμβρου» έπειτα από 8 χρόνια, ωστόσο, από τότε που οι πρώτες0ικογένειες άρχισαν να επιστρέφουν στα πατρογονικά εδάφη, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε άγονο, όσο πολιτείες και θεσμοί επιδεικνύουν την Ίμβρο σαν «πολύφερνη νύφη», αλλά χωρίς να επιλύουν κάποια ζωτικά ακόμη προβλήματα.

Φέτος το Πάσχα, η παρουσία του Οικ. Πατριάρχη Βαρθολομαίου, έπειτα από 10 χρόνια, στη γενέτειρά του την Ίμβρο για το Πάσχα και η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας, Νίκου Δένδια, φάνηκαν να επισφραγίζουν με τον πλέον επίσημο τρόπο την «ανάσταση» του Ελληνισμού στο νησί περίπου 60 χρόνια μετά τους διωγμούς του ‘64.

Στο τουρκικό νησί των 9.000 κατοίκων, το 2023 οι Έλληνες μόνιμοι κάτοικοι αριθμούν πλέον τους 500, αριθμός ρεκόρ, αν αναλογιστεί κανείς ότι για 6 δεκαετίες ο ελληνικός πληθυσμός αριθμούσε μερικές δεκάδες ηλικιωμένους.

Ο ελληνισμός της Ίμβρου ξαναζωντάνεψε από τις οικογένειες Ιμβριακής καταγωγής, που επανεγκαταστάθηκαν από το 2015 κι έπειτα, αλλά αυτή τη στιγμή βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρά πολιτικά και οικονομικά ζητήματα. Οι Έλληνες κάτοικοι του νησιού και οι μαθητές των ομογενειακών σχολείων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Αν δεν λυθούν θεμελιώδη ζητήματα, η παρουσία του ελληνικού στοιχείου θα τελεί σε λίγα χρόνια υπό νέα… συρρίκνωση έως και εξάλειψη.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτή τη στιγμή  οι Έλληνες Ίμβριοι, είναι το καθεστώς υπό το οποίο ζουν και εργάζονται στο νησί. Πολλά από τα μέλη των οικογενειών, που επέστρεψαν στο νησί, έχουν απωλέσει πια την τουρκική υπηκοότητα, με αποτέλεσμα να υποχρεούνται να ζουν στο νησί με βραχύχρονες άδειες παραμονής ή, αν θέλουν να επανακτήσουν την τουρκική υπηκοότητα, ειδικά οι άντρες, υποχρεούνται να εκπληρώσουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις στον τουρκικό στρατό, παρόλο που την έχουν εκτίσει στην Ελλάδα. Η Τουρκία έχει σταματήσει να αναγνωρίζει πια τη στρατιωτική θητεία σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ, παρά μόνο για τους άνω των 40 ετών άνδρες, οι οποίοι απαλλάσσονται.

Ως εκ τούτου, οι Έλληνες μόνιμοι κάτοικοι είτε πρέπει να εξασφαλίσουν έκδοση άδειας παραμονής, είτε να υπηρετήσουν (οι άνδρες) στο στρατό για να αποκτήσουν τουρκική υπηκοότητα.

Η άδεια παραμονής, την παροχή της οποίας δεν έχουν αρνηθεί μέχρι σήμερα οι τουρκικές αρχές στους Ιμβριακής καταγωγής πολίτες, είναι η λύση που προτιμούν οι περισσότεροι Έλληνες, ωστόσο η έλλειψη τουρκικής υπηκοότητας δυσχεραίνει το θέμα της απόκτησης εργασίας ή του ανοίγματος μίας ιδιωτικής επιχείρησης στο νησί.

Από την άλλη, οι λόγοι για τους οποίους οι Έλληνες Ίμβριοι δεν επιχειρούν να επανακτήσουν την τουρκική υπηκοότητα είναι είτε γιατί αδυνατούν να καταβάλλουν το χρηματικό ποσό που ζητείται για την εξαγορά της στρατιωτικής θητείας στην Τουρκία, είτε γιατί δεν είναι σε θέση να διεκπεραιώσουν όλες τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που απαιτούνται.

Το θέμα της υπηκοότητας αποτελεί ένα πάγιο πρόβλημα, που δυστυχώς καμία (ακόμη) διακρατική συμφωνία δεν έχει επιληφθεί να το επιλύσει και είναι ένας από τους λόγους που εμποδίζει την εισδοχή νέων ή της συνέχισης της παραμονής πολλών ελληνικών οικογενειών στο νησί.

Διαβάστε επίσης

Τα ψώνια τής φτώχιας!- Βαγγέλης Χατζημανώλης

ΚΑΖΑΜΙΑΣ : ΑΠΡΙΛΙΟΣ-ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

Περί Παιδείας-Μέρος 3ο-Τάκη Παλαιολόγου

Παγκόσμια ημέρα θεάτρου

Μετάβαση στο περιεχόμενο